Γλωσσική Διεπίδραση και Ανάλυση Συνομιλίας

 Επιστημονικά υπεύθυνη:
Θεοδοσία-Σούλα Παυλίδου, ομότιμη καθηγήτρια
του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης

Ερευνητική ομάδα:
Δρ. Ελένη Γιαλαμπούκη, συνεργάτρια
Σταματίνα Κατσίβελη-Σιάχου, συνεργάτρια

Το ερευνητικό πρόγραμμα «Γλωσσική Διεπίδραση και Ανάλυση Συνομιλίας» έχει τρεις βασικούς, και αλληλένδετους, στόχους:
α) τη μελέτη της ελληνικής γλώσσας από τη σκοπιά της Ανάλυσης Συνομιλίας,
β) την ανάπτυξη του Corpus Προφορικού Λόγου του ΙΝΣ,
γ) την εκπαίδευση ερευνητριών/τών στη θεωρία και την πράξη της Ανάλυσης Συνομιλίας.

Ανάλυση Συνομιλίας

Η Ανάλυση Συνομιλίας, με καταβολές στην εθνομεθοδολογία, εστιάζεται στην καθημερινή συνομιλία ως κοιτίδα συγκρότησης της κοινωνικής πραγματικότητας και επιδιώκει να συλλάβει τις 'μεθόδους' με τις οποίες τα ίδια τα συνομιλούντα άτομα δημιουργούν, από εκφώνημα σε εκφώνημα, την κανονικότητα της γλωσσικής διεπίδρασης.

Προϋπόθεση για τη μελέτη της συνομιλίας, και γενικότερα της γλωσσικής διεπίδρασης, συνιστά η καταγραφή της συνομιλιακής πραγματικότητας (ηχογράφηση, βιντεοσκόπηση) και η πιστή απεικόνιση του ήχου σε γραφή (απομαγνητοφώνηση). Με τον τρόπο αυτό εξασφαλίζονται δύο ζητούμενα: α) να έχουν οι ερευνήτριες/τές στη διάθεσή τους τα ίδια ακριβώς δεδομένα για την ανάλυση, όπως και τα συνομιλούντα άτομα κατά την παραγωγή και ερμηνεία του λόγου, β) να είναι ελέγξιμα τα πορίσματα της ανάλυσης από ολόκληρη την επιστημονική κοινότητα.

Για την Ανάλυση Συνομιλίας η απομαγνητοφώνηση δεν αποτελεί μια μηχανιστική διαδικασία (πρβ. π.χ. σχετικά λογισμικά που κυκλοφορούν στο εμπόριο), αλλά ούτε περιορίζεται στην απόδοση του περιεχομένου (πρβ. π.χ. έντυπες δημοσιογραφικές συνεντεύξεις). Αντίθετα, η 'μετάφραση' του ήχου σε γραφή απαιτεί θεωρητική επεξεργασία και ανάλυση, προϋποθέτει ανάλογη κατάρτιση, και χρήζει πολλαπλών 'διορθώσεων' από διαφορετικά άτομα.


Corpus Προφορικού Λόγου

Το Corpus Προφορικού Λόγου του Ινστιτούτου Νεοελληνικών Σπουδών (Ιδρύματος Μ. Τριανταφυλλίδη) εμπίπτει στο ερευνητικό πρόγραμμα "Γλωσσική Διεπίδραση και Ανάλυση Συνομιλίας" του Ινστιτούτου με επιστημονικά υπεύθυνη την καθηγήτρια Θ.-Σ. Παυλίδου. Αναπτύχθηκε πρωταρχικά με στόχο την ποιοτική ανάλυση της γλώσσας και της γλωσσικής επικοινωνίας, ειδικότερα από τη σκοπιά της Ανάλυσης Συνομιλίας, γεγονός από το οποίο απορρέουν και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του. Μέρος όμως του Corpus μπορεί να χρησιμοποιηθεί on line και για ποσοτική ανάλυση.

Περισσότερα...